Metabolik Sendrom Riski Analizi Nasıl Yapılır? 2026 Rehberi ve Formülü
Metabolik sendrom, kalp hastalığı, felç ve tip 2 diyabet riskini artıran bir grup durumun bir arada görülmesidir. Bu hesaplayıcı, bel çevresi, kan basıncı, kan şekeri, trigliserit ve HDL kolesterol değerlerinizi kullanarak metabolik sendrom riskinizi değerlendirir. Türkiye'de erişkinlerin yaklaşık üçte birinde görülen bu durum, erken teşhis ve yaşam tarzı değişiklikleriyle önlenebilir veya yönetilebilir.
Hesaplama, uluslararası kabul görmüş kriterlere (NCEP ATP III ve IDF) dayanır. Beş kriterden en az üçünün varlığında metabolik sendrom tanısı konur. Bu araç, size hangi kriterlerin risk oluşturduğunu gösterir ve genel risk seviyenizi belirler. Ancak kesin tanı için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışmalısınız.
- Veri tarihi:
- Son kontrol:
- Yöntem:
- v2026.1
Metabolik Sendrom Riski Analizi Nedir ve Kimler İçin Uygundur?
Metabolik sendrom, insülin direnci, abdominal obezite, hipertansiyon ve lipid bozuklukları gibi metabolik risk faktörlerinin bir arada bulunmasıdır. Bu durum, kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet gelişme riskini önemli ölçüde artırır. Türkiye'de yapılan çalışmalar, erişkin nüfusun yaklaşık %35'inde metabolik sendrom olduğunu göstermektedir. Bu hesaplayıcı, bireylerin risk durumunu hızlıca değerlendirmelerine yardımcı olur.
Bu hesaplama, özellikle ailesinde diyabet veya kalp hastalığı öyküsü olanlar, fazla kilolu veya obez bireyler, hareketsiz yaşam tarzına sahip kişiler ve 40 yaş üstü yetişkinler için önerilir. Ayrıca, düzenli sağlık kontrolü yaptıranların metabolik sendrom riskini takip etmeleri açısından da faydalıdır.
Bu hesaplayıcıyı kimler kullanmalıdır?
- 40 yaş üstü yetişkinler
- Ailesinde diyabet veya kalp hastalığı öyküsü olanlar
- Fazla kilolu veya obez bireyler (VKİ ≥ 25)
- Hareketsiz yaşam tarzına sahip kişiler
Metabolik Sendrom Riski Analizi Adım Adım Nasıl Hesaplanır?
- 1
1. Girdileri Belirleyin
Formda bel çevresi (cm), kan basıncı (sistolik/diyastolik mmHg), açlık kan şekeri (mg/dL), trigliserit (mg/dL) ve HDL kolesterol (mg/dL) değerlerinizi girin. Bu değerleri güncel kan tahlili sonuçlarınızdan veya evde ölçümlerinizden alabilirsiniz.
- 2
2. Parametre ve Tercihleri Seçin
Cinsiyetinizi seçin (erkek/kadın) çünkü bel çevresi ve HDL kolesterol için farklı eşik değerler kullanılır. Ayrıca, kan basıncı değerlerinizi girerken tansiyon ilacı kullanıp kullanmadığınızı belirtin; bu, risk değerlendirmesini etkiler.
- 3
3. Hesaplama İşlemini Başlatın
Hesapla butonuna bastığınızda, sistem girdiğiniz değerleri NCEP ATP III ve IDF kriterlerine göre karşılaştırır. Her bir kriter için risk durumunu (riskli/riskli değil) belirler ve toplam kaç kriterin karşılandığını hesaplar.
- 4
4. Sonuçları ve Kırılımları Değerlendirin
Sonuç ekranında, hangi kriterlerin riskli olduğunu, toplam risk skorunu ve genel risk seviyenizi (düşük, orta, yüksek) görürsünüz. Ayrıca, riski azaltmak için öneriler sunulur. Bu sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; kesin tanı için doktorunuza danışın.
Hesaplama Yöntemi, Formüller ve Matematiksel Mantık
Metabolik sendrom tanısı için en yaygın kullanılan kriterler NCEP ATP III (Ulusal Kolesterol Eğitim Programı Yetişkin Tedavi Paneli III) ve IDF (Uluslararası Diyabet Federasyonu) kriterleridir. Bu hesaplayıcı, NCEP ATP III kriterlerini temel alır ve IDF'ye göre bel çevresi eşiklerini de dikkate alır. Beş kriterden en az üçünün karşılanması durumunda metabolik sendrom riski yüksek kabul edilir.
Her bir kriter için eşik değerler cinsiyete göre değişir. Bel çevresi için erkeklerde ≥ 102 cm, kadınlarda ≥ 88 cm (NCEP) veya erkeklerde ≥ 94 cm, kadınlarda ≥ 80 cm (IDF) riskli kabul edilir. Kan basıncı için ≥ 130/85 mmHg veya antihipertansif ilaç kullanımı, açlık kan şekeri için ≥ 100 mg/dL veya diyabet ilacı kullanımı, trigliserit için ≥ 150 mg/dL veya lipid düşürücü ilaç kullanımı, HDL kolesterol için erkeklerde < 40 mg/dL, kadınlarda < 50 mg/dL riskli kabul edilir.
Metabolik Sendrom Risk Skoru
Risk Skoru = (Bel Çevresi ≥ Eşik ? 1 : 0) + (Kan Basıncı ≥ 130/85 veya İlaç ? 1 : 0) + (Açlık Kan Şekeri ≥ 100 veya İlaç ? 1 : 0) + (Trigliserit ≥ 150 veya İlaç ? 1 : 0) + (HDL < Eşik ? 1 : 0)Her bir kriter için 1 veya 0 puan verilir. Toplam skor 0-5 arasındadır. Skor ≥ 3 ise metabolik sendrom riski yüksektir.
Formüldeki değişkenler
| Sembol | Değişken | Açıklama | Birim |
|---|---|---|---|
| Bel Çevresi | Bel Çevresi | Göbek hizasından ölçülen çevre (cm). Erkeklerde ≥ 102 cm, kadınlarda ≥ 88 cm riskli kabul edilir (NCEP). | cm |
| Kan Basıncı | Sistolik ve Diyastolik Kan Basıncı | Sistolik ≥ 130 mmHg veya diyastolik ≥ 85 mmHg veya antihipertansif ilaç kullanımı riskli kabul edilir. | mmHg |
| Açlık Kan Şekeri | Açlık Kan Şekeri | ≥ 100 mg/dL veya diyabet ilacı kullanımı riskli kabul edilir. | mg/dL |
| Trigliserit | Trigliserit | ≥ 150 mg/dL veya lipid düşürücü ilaç kullanımı riskli kabul edilir. | mg/dL |
| HDL | HDL Kolesterol | Erkeklerde < 40 mg/dL, kadınlarda < 50 mg/dL riskli kabul edilir. | mg/dL |
Hesaplamada Kullanılan Varsayımlar
- Kullanıcının verdiği tüm değerlerin doğru ve güncel olduğu varsayılır.
- NCEP ATP III kriterleri esas alınmıştır; IDF kriterleri bel çevresi için alternatif olarak sunulmuştur.
- İlaç kullanımı bilgisi, kriterlerin karşılanmasında ilgili eşik değerlerin sağlandığı anlamına gelir.
Sınırlar ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Bu hesaplayıcı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı koymaz. Kesin tanı için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışılmalıdır.
- Sonuçlar, kişinin genel sağlık durumu, yaş, sigara kullanımı gibi diğer risk faktörlerini dikkate almaz.
- Ölçümlerin doğruluğu, kullanılan cihazların kalibrasyonuna ve ölçüm tekniğine bağlıdır.
Önemli uyarı
Bu araç genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Resmi işlemlerde yetkili kurumların resmi sonuç ve belgeleri esastır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sorular kullanıcılar için sayfada görünür biçimde sunulur; FAQPage JSON-LD üretilmez.
Resmî Kurum Kaynakları ve Mevzuat Dayanağı
Oranlar ve sistem kuralları, aşağıdaki birincil kurumsal kaynaklarla kontrol edilmiştir.
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Metabolik Sendrom Kılavuzu
TEMD
Metabolik sendrom tanı ve tedavi kılavuzları için resmi kaynak.
- T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
T.C. Sağlık Bakanlığı
Kronik hastalıklar ve metabolik sendrom hakkında halk sağlığı bilgileri.
- World Health Organization (WHO) Metabolic Syndrome
WHO
Uluslararası sağlık örgütünün metabolik sendrom tanımı ve istatistikleri.